Anasayfa   /   Haftanın Sohbeti   /   EHL‐İ TARÎKİN AHVÂLİ

EHL‐İ TARÎKİN AHVÂLİ Ey Sâlik, ehlullah buyurmuşlardır ki: “Sâlikler iki kısımdır. Biri 
sâlik‐i meczûb, diğeri de meczûb‐ı sâlikdir.” 
Sâlik‐i meczûb; evvel ilâhî âsârı müşâhede eder, âsâr ile esmây‐ı 
anlar, esmâ‐i ilâhiyye ile sıfât‐ı ilâhiyyeye, sıfat‐ı ilâhiyye ile fenâ 
fillâha, fenâ fillâh ile de bekâ billâha vâsıl olur. Alel ekser sâliklerin 
hâli budur. Kitap ve Sünnette bunlara işaret vardır. 
Meczûb‐ı sâlik ise, evvel bekâ billâhı müşâhede eder. İstidât ve li‐
yâkatine göre kendisine bazı sırlar zuhur eder. Sonra safha safha fenâ 
fillah, sıfat‐ı ilâhiye ve esmâ‐i ilâhîyye, nihayet âsâr‐ı ilâhîyyeyi mü‐
şâhede eder. Sâlikin ibtidası, meczubun intihâsıdır. Yâni sâlikin son 
vardığı yere meczub daha başında iken varmıştır. Sâlikin hâli; eşyayı 
Allah (c.c)’na vâsıl olmak için müşâhede etmek; meczubun hâli ise, 
eşyayı  ALLAH  ile  beraber  müşâhede  etmektir.  Meczubun  seyri 
sulûku mahv‐u fenâ (sekir, kendinden geçme hâli) ile sâlikin seyru 
sulûku da sahvu bekâ (uyanıklık, his âlemine dönmek hâli); son bu‐
lur. Sâlikin seyri sulûku aşağıdan yukarıya gitmek; Meczubun seyri 
sulûku  ise,  yukarıdan  aşağı  inmektir.  Meczubların  seyri  sulûku 
mahvu fenâ ile son bulduğu için, onlar mürşid olamazlar. Bir kimse‐
nin mürşid olabilmesi için sulûk edip, Hakk’a vasıl olup, fenâ fillâh 
makamından sonra bekâ billâh makamına ermesi lâzımdır. Çünkü bu 
makam Enbiyânın vârisleri olan mürşid‐i kâmillerin makâmıdır. Zira 
makam‐ı irşad ancak fenâdan sonra bekâ tahakkuk eden kimse için 
sahih ve sâlim olur.  
Sahvu bekâ; makam‐ı mahvu fenâdan üstündür. Mürşid‐i kâmil‐
lerin halleri de evvelâ sulûk, sâniyen cezbe‐i ilâhiye ile Hakk’a vuslat, 
sonra da bu usul üzere insanları Allah (c.c)’na davet edip, tebliğ ve 
irşad için sa’yu gayret etmektir. 
Hadis‐i şerifte; “Rahman olan ALLAH’ın cezbelerinden bir cezbe 
ins  ve  cinnin  ameline  denktir.”  buyurulmuştur.  Cenâb‐ı  Hakk’ın 
cezbi, ins ve cinnin amelinden efdâldir. İnsanın kendi kuvvet ve tâ‐
katiyle Cenâb‐ı Hakk’a sulûk ve kurbiyetiyle Cenâb‐ı Hakkʹın ahz ü 
cezbi arasındaki fark, beyne’s‐semâ ve’l‐arz gibidir.  
Cezbe: Cenâb‐ı Hakkʹın bir kulunu mânen cezbedip kendi mu‐
habbetine  çekmesi,  yaklaştırması  demektir.  Bazı  kimselerin  hilka‐
tinde ateş unsuru galip olduğundan gelen hâl ve füyûzata tahammül 
edemez, cezbelenir, ağlar; zarfı olan ceset ona tahammül edemez. 
“Cezbe‐i Rahman, sekaleynin” yani ins ve cinnin amelinden efdâl 
olması nasıl oluyor denilirse ins ve cinnin ameli, kendi çalışıp ka‐
zanmasıyladır. Fakat Cenâb‐ı Hakkʹın ihsânı sınırsızdır. Bir kulun 
ameli ile kıyas kabul etmez. İşte cenâb‐ı vâhidü’l‐atâyâ olan ALLAH 
zülcelâl hazretlerinin ihsânı da sınırsızdır. Bunu lutfedip bir vesile ile 
verir. 
Biz müminler de Cenâb‐ı Hakkʹın lütfuna mazhar olmak ve ken‐
dimizi sevdirmek için peygamberimize tâbi olmamız gerekir. 
Cenâb‐ı Hakk buyuruyor: 
َنﻮﱡﺒِﺤُﺗ  ْﻢُﺘْﻨُآ  ْنِا  ْﻞُﻗ َﻪ ّٰﻠﻟا   ۪ﻧﻮُﻌِﺒﱠﺗﺎَﻓ  ُﻢُﻜْﺒِﺒْﺤُﻳ  ﻰ ُﻪ ّٰﻠﻟا    ْﻢُﻜَﻟ  ْﺮِﻔْﻐَﻳَو
َو  ْﻢُﻜَﺑﻮُﻧُذ ُﻪ ّٰﻠﻟا   ۪ﺣَر ٌرﻮُﻔَﻏ ٌﻢﻴ
“(Rasûlüm!) De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyunuz ki Allahda 
sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah son derece bağışlayıcı ve esir‐
geyicidir.” 
 Âl‐i İmrân Sûresi, Âyet 31  
Nazm‐ı  celiline  göre  Rasûlü  Ekrem  sallallâhu  aleyhi  vesellem 
efendimizin yoluna ittiba etmemiz lazımdır. Cezbesiz hiçbir veli ye‐
tişmemiştir.  Çünkü  Cenâb‐ı  Allah  bir  kulunu  kendi  tarafına  çek‐
mezse hiçbir kimse kendi kendine Cenâb‐ı Hakkʹa vasıl olamaz. Ba‐
zen  sulûk  mukaddem  olur  ve  bazen  de  cezbe  mukaddem  olur. 
Cezbe‐i hakikiyye sulûkten sonra olan cezbedir ki bu daha makbul 
ve kâmildir. Bu kısım meczuba, sâlik‐i meczub denilir. Meczub‐ı sâlik 
ise, mübtedilerin hâlidir. İstikamette olurlarsa istifade ederler, de‐
ğilse edemezler. 
Bazı  meczublar  keşifler  görürler  ki  bu  hâl  kendilerini  yoldan 
alıkoyar. Şeriate ittiba etmeyince o hâli de kaybolur, mahrum kalır. 
İşte bu, sâlikin hâli değildir. Meczub olanın; herhalde sulûk görmesi 
lazımdır. Sulûk ve cezbe ile terakkinin farkı, yürüyen insan ile uçan 
tayyarenin farkı gibidir. Cezbe ve aşk yolu daha yakındır. 
Cezbe, sahibinde iki şekilde zuhur eder: Bir kısmı sâkindir, zâ‐
hirde  ve  vücutta  cezbe  eseri  görülmez.  Fakat  sahibinin  bâtını 
meczubdur. Bâtında hissedilen hâl, lezzet cezbe eseridir. Diğer bir 
kısmı ise, mâye‐i fıtratta nâr cesede galip geldiği için cezbe zâhir olur, 
gelen fuyûzât‐ı ilâhîye teskin edilemediği için sesli olarak Allah te‐
zekkür edilir. İrşad için her halde sulûk lâzımdır. Meczub olanların 
hâli ârızîdir, aslî değildir. 


Etiketler : ,

Yorumlar (0)